İnsanlar arasında yaşanan tartışmalarda kullanılan bazı sözlerin hakaret suçu oluşturup oluşturmadığı sıklıkla merak edilmektedir. Özellikle sosyal medyada ve günlük hayatta kullanılan ifadelerin ceza hukuku bakımından sonuç doğurup doğurmayacağı konusunda birçok yanlış bilgi bulunmaktadır.
Peki, her kaba söz hakaret suçu sayılır mı? Bir kişiye yönelik kullanılan her ağır ifade ceza sorumluluğu doğurur mu? Yargıtay kararları bu konuda nasıl bir değerlendirme yapmaktadır?
Bu yazımızda konuya ilişkin genel bilgilere yer veriyoruz.
Hakaret Suçu Nedir?
Hakaret suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesinde düzenlenmiştir. Kanuna göre bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat edilmesi ya da sövülmesi halinde hakaret suçu gündeme gelebilmektedir.
Ancak uygulamada her sözün hakaret olarak kabul edilmediği, olayın özelliklerine göre değerlendirme yapıldığı görülmektedir.
Her Kaba Söz Hakaret Suçu Oluşturur mu?
Hayır.
Yargıtay kararlarında bazı ifadelerin kaba hitap veya nezaket dışı söz olarak değerlendirildiği, bazı ifadelerin ise hakaret suçunu oluşturabilecek nitelikte kabul edildiği görülmektedir.
Bu nedenle;
- sözün söylendiği ortam,
- taraflar arasındaki ilişki,
- ifadenin amacı,
- olayın gerçekleşme şekli,
- kullanılan kelimenin bağlamı
birlikte değerlendirilir.
Tek başına bir kelimeye bakılarak her olay için kesin sonuç vermek mümkün değildir.
Hakaret Suçunda Bağlam Neden Önemlidir?
Bir sözün hakaret oluşturup oluşturmadığı değerlendirilirken yalnızca kullanılan kelimelere değil, o sözün hangi ortamda ve hangi amaçla söylendiğine de bakılır.
Örneğin;
- öfke anında söylenen sözler,
- karşılıklı tartışmalar,
- şaka amacıyla kullanılan ifadeler,
- sosyal medya paylaşımları,
- mesajlaşmalar
farklı hukuki değerlendirmelere konu olabilmektedir.
Bu nedenle internette yer alan “hakaret oluşturan kelimeler listesi” veya “hakaret oluşturmayan sözler listesi” her olay bakımından kesin sonuç ifade etmez.
Yargıtay Kararlarında Hangi Kriterler Dikkate Alınmaktadır?
Yargısal uygulamada genellikle aşağıdaki hususlar değerlendirilmektedir:
✔️ Sözün Söylendiği Ortam
İfadenin kalabalık bir ortamda mı yoksa özel bir konuşma sırasında mı söylendiği önem taşıyabilir.
✔️ Taraflar Arasındaki İlişki
Tarafların arkadaş, aile bireyi, iş arkadaşı veya yabancı olması farklı değerlendirmelere neden olabilir.
✔️ İfadenin Amacı
Sözün aşağılamak amacıyla mı yoksa tepki amacıyla mı söylendiği dikkate alınabilir.
✔️ Olayın Tüm Özellikleri
Her somut olay kendi koşulları içerisinde değerlendirilir.
Sosyal Medyada Hakaret Suçu Oluşabilir mi?
Evet.
Sosyal medya üzerinden yapılan bazı paylaşımlar, yorumlar veya mesajlar hakaret suçu kapsamında değerlendirilebilir.
Ancak burada da;
- paylaşımın içeriği,
- kullanılan ifadeler,
- muhatabın belirlenebilir olup olmadığı,
- paylaşımın yapıldığı ortam
gibi hususlar önem taşımaktadır.
Hakaret Suçunda Şikayet Süresi Var mıdır?
Hakaret suçunda bazı durumlarda şikayet süresi gündeme gelebilmektedir. Bu nedenle olayın öğrenildiği tarih ve somut olayın özellikleri önem taşır.
Sürelerin kaçırılması hak kayıplarına neden olabileceğinden hukuki durumun dikkatle değerlendirilmesi gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Her ağır söz hakaret suçu mudur?
Hayır. Her olay kendi koşulları içerisinde değerlendirilir.
Küfür etmek her zaman hakaret suçunu oluşturur mu?
Somut olayın özelliklerine göre farklı değerlendirmeler yapılabilir.
Sosyal medyada yapılan yorumlar hakaret suçu oluşturabilir mi?
Bazı durumlarda evet. Ancak her paylaşım ayrıca değerlendirilmelidir.
İnternette yer alan listeler kesin midir?
Hayır. Genel bilgilendirme amacı taşırlar.
Sonuç
Hakaret suçu bakımından her kelime veya her sert ifade için önceden verilmiş kesin bir liste bulunmamaktadır. Bir ifadenin hakaret suçu oluşturup oluşturmadığı;
✔️ Söylendiği bağlam,
✔️ Taraflar arasındaki ilişki,
✔️ Kullanılan ifadenin amacı,
✔️ Olayın tüm şartları
birlikte değerlendirilerek belirlenmektedir.
Bu nedenle sosyal medyada veya internette karşılaşılan listelerin kesin hukuki sonuç doğurduğu düşünülmemelidir.
İlgili İçerikler
- Gizlice Alınan Ses Kaydı Delil Olarak Kullanılabilir mi?
- IBAN’a Para Gönderirken Açıklama Yazmak Neden Önemlidir?
- VPN Kullanımı Suç mu?
Yazar: Av. Arb. Burçin Bayhan
Safir Avukatlık & Arabuluculuk
Bu içerik yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup reklam veya hukuki danışmanlık niteliğinde değildir.
